Alle kinderen en jongeren hebben rechten. Deze zijn opgenomen in het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties uit 1989. De rechten gaan over verschillende onderwerpen en behandelen zo ongeveer alles waar kinderen mee te maken krijgen in hun jonge leven. Artikel 31 van het VN-Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) stelt dat elk kind het recht heeft om te ontspannen en te spelen. Zelfs in oorlogstijd. In Gaza is dat recht al lang niet meer aan de orde.
Kinderspelletjes zijn veranderd sinds het land in conflict raakte in oktober 2023. Spelen is gereduceerd tot het vormen van stukjes plastic tussen momenten van angst en overleving. De kindertijd in Gaza krimpt niet alleen, hij wordt uitgewist. Mijn eigen kinderen speelden vroeger met poppenhuizen, waren dol op balspelen en brachten uren door in de speeltuin. Nu is er zelfs geen ruimte meer over om tegen een leeggelopen voetbal te schoppen. In plaats van te rennen voor tikkertje, rennen ze nu weg voor het geluid van bommen.
Leven en werken in de puinhopen
Ik werk bij Save the Children, maar in de eerste plaats ben ik vader van vijf kinderen. Mijn jongste is 12, mijn oudste 22. Net als bijna alle 2,1 miljoen inwoners van Gaza worstelen we om aan de basisbehoeften te komen: voedsel, drinkwater, een plek om te wassen. Deze oorlog heeft ons leven op zijn kop gezet. We zijn alles kwijt: ons fijne thuis, onze werkplek, de scholen van mijn kinderen. Alles is weg. Nu zijn we dakloos. We leven in wat een 'humanitaire zone' wordt genoemd. Maar daar is niets humaans aan. Ondanks de onmenselijke situatie doen mijn vrouw en ik ons best om het leven wat leefbaarder te maken. We vertellen verhalen, spelen spelletjes, lachen om de kleine momenten. We hebben wat bloemen in de aarde bij onze tent geplant. We kijken naar de voorbijvliegende vogels en maken foto's van de zonsondergang. We proberen waar mogelijk vreugde te creëren.
Kinderen in Gaza worden hun meest basale elementen van hun kindertijd ontnomen. Hun recht om te spelen, te eten, op leven, wordt keer op keer geschonden. Ze willen spelen, zich vrij voelen. Maar nu is alles om ons heen gevaarlijk. Alleen al buiten zijn kan levensgevaarlijk zijn.
Oorlog tegen de kindertijd
Alle 1,1 miljoen kinderen in Gaza zijn getroffen door deze oorlog. Elke speeltuin, elke school, elke plek die hen ooit de ruimte gaf om te leren, te groeien en te ademen, is buiten bereik. Scholen zijn veranderd in overvolle opvangcentra of gebombardeerd en verdwenen. Stel je voor: 95% van de schoolgebouwen in Gaza zijn beschadigd, inclusief elke school in Noord-Gaza. Dit is meer dan een militaire aanval. Het is een oorlog tegen de kindertijd zelf.
Op een dag keek mijn zoon me aan en zei: "Papa, ik haat Gaza. Ik wil hier niet langer blijven." Ik had geen woorden. Wat kun je zeggen als je ze geen veiligheid kunt beloven, of zelfs maar de kans om kind te zijn?
In Gaza proberen kinderen simpelweg in leven te blijven. Veel gezinnen zijn afhankelijk van hun kinderen om water van grote afstanden te halen, zware kannen te dragen onder de hete zon.
Anderen sturen hun kinderen naar drukke voedseldistributiepunten - plekken waar kinderen het risico lopen gewond te raken, uitgebuit te worden of erger.
Mijn kinderen - net als zovelen - verliezen niet alleen hun huis, maar ook hun ziel. Mijn zoon maakte een vlieger van zwart papier. Ik keek van een afstandje toe en zag iets vreemds: elke vlieger was zwart. Kinderen kiezen meestal voor felle kleuren. Maar misschien weerspiegelen deze vliegers hoe zwaar het leven nu is. In Gaza draagt zelfs spelen de last van oorlog met zich mee.
Vernietiging van de toekomst
Als manager kinderbescherming heb ik gezien hoe diep deze oorlog kinderen raakt. Ik heb gewerkt met jongens en meisjes die moeite hebben met slapen, in bed plassen, zich aan hun ouders vastklampen of zonder waarschuwing uitvallen. Sommigen zijn teruggetrokken. Anderen zijn constant angstig. Toxische stress - het soort stress dat ontstaat door oorlog en ontheemding - verstoort de hersenontwikkeling. Je hoeft geen specialist te zijn om de blijvende impact van deze oorlog te zien.
Spelen is geen luxe. Het is essentieel voor de ontwikkeling en het emotionele herstel van kinderen. Het gaat erom hoe ze de wereld begrijpen, hoe ze verbinding maken met anderen en hoe ze beginnen te genezen. De langetermijngevolgen van het ontzeggen van spel zijn dan ook verwoestend. Het maakt het voor kinderen moeilijker om zich te concentreren, dingen te onthouden en te leren. Het verhoogt het risico op depressie, angst en chronische ziekten later in hun leven. Dit alles ondermijnt hun toekomst, en daarmee de toekomst van onze samenleving als geheel. Onze kinderen zijn onze toekomst. Wat voor toekomst hebben ze met zo'n start in het leven?
Kinderen die niet kunnen spelen, verliezen de ruimte om hun trauma te verwerken, vriendschappen op te bouwen en zich iets beters voor te stellen. In Gaza, zonder speelgoed, privacy en veiligheid, worden kinderen niet alleen van hun vreugde beroofd, maar ook van de middelen die ze nodig hebben om te herstellen. Kinderen met een beperking worden nog harder getroffen.
En toch proberen de kinderen in Gaza nog steeds kind te zijn. Ik heb ze zien spelen met oude kledingstukken, plastic en ander afval, zachtjes zingen en proberen vreugde te vinden te midden van de verwoesting. Maar ze zouden niet zo hard moeten werken om zich kind te voelen.
Tijdens de korte pauze in de vijandelijkheden eerder dit jaar hielp Save the Children met het opzetten van kindvriendelijke ruimtes – tenten en geïmproviseerde klaslokalen waar kinderen konden tekenen, spelen, zingen en dansen. Maar toen de bommen opnieuw begonnen, werden die veilige plekken opnieuw verwoest.
Permanent staakt het vuren
Er is maar één manier om kinderen en hun toekomst in Gaza te beschermen: een permanent en blijvend staakt-het-vuren. De bommen moeten stoppen. Kinderen in Gaza hebben geen tijdelijke pauzes nodig. Ze hebben blijvende vrede, een echte jeugd en volledige humanitaire toegang nodig, zodat we de goederen en ondersteuning kunnen leveren die ze nodig hebben. Het leven én de toekomst van meer dan een miljoen kinderen hangen ervan af.Ondanks alles wat we hebben meegemaakt blijven we geloven en hopen. Het leven is nog steeds mooi is en op een of andere manier zullen we overleven.
Vandaag, op weg naar kantoor, zag ik een groep tienermeisjes lopen. Ik vroeg hen: "Waar gaan jullie zo vroeg heen?" Ze vertelden me dat iemand een tent had opgezet waar ze weer schoolvakken konden leren. Het is een bescheiden initiatief, maar het gaf me hoop. Deze generatie is sterk. Zij zullen de verandering leiden. Zij zullen Gaza herbouwen.
