Onze collega Relinde Reiffers, expert op het gebied van mentale gezondheid en psychosociale steun, reisde vorige week af naar Noordoost-Syrië. Haar bezoek stond in het teken van het mentale welzijn van adolescenten getroffen door oorlog. Een verslag van haar ervaringen.
Wanneer ik mijn Save the Children collega’s in Noordoost-Syrië spreek, vertellen ze vol trots over de culturele en etnische diversiteit van het land: het was als mozaïek, mensen leefden samen en respecteerden elkaar. Des te verdrietiger is het dat Syrië en haar inwoners gebukt gaan onder een periode van bijna 14 jaar conflict. Met instabiliteit, ontheemding en enorme humanitaire noden als gevolg. Veel kinderen hebben extreem geweld meegemaakt en zijn geliefden verloren.
Tijdens mijn verblijf bracht ik samen met mijn Syrische collega’s een bezoek aan het Save the Children Centre in Derek. Daarnaast bezochten we een kamp voor ontheemden. In het kamp verblijven momenteel 1534 meisjes en jongens. Veel gezinnen zijn gevlucht voor oorlog en geweld. Save the Children richt zich hier specifiek op het versterken van het mentale welzijn en de veerkracht van adolescenten. Omdat juist adolescenten vaak tussen de wal en het schip vallen. Onderwijs is er alleen voor de jongere kinderen en andere programma’s zijn voor volwassenen. En dat terwijl de adolescentie een periode van belangrijke ontwikkelingen richting volwassenheid is.
Onderweg van Derek naar het kamp passeren we kleine dorpen. Ik zie een droog en stoffig land met enkele kudden schapen. We rijden het kamp in over een lange, stoffige weg met tenten aan beide zijden. Plotseling verschijnt er een kleurrijke, uitnodigende plek: het terrein waar Save the Children activiteiten aanbiedt voor jongeren en hun ouders of verzorgers.
Een groen veld wordt omringd door gebouwtjes met kleurrijke schilderingen op de muren. Hier hebben jongeren een eigen ruimte, waarin ze even weg kunnen zijn van de barre omstandigheden in en rond de tenten.
Binnen worden we begroet door een groep nieuwsgierige meiden. Voor de jongeren is er geen onderwijs beschikbaar. Daarom organiseren wij activiteiten voor hen, zoals levensvaardigheden, sport en een beroepsopleiding in cursusvorm. Je kunt hierbij denken aan naaien, haarstijl of fotografie.
Vandaag is er een groep aan het schilderen: bloemen, vlinders en bergen. Deze activiteit maakt deel uit van het HEART (Healing through Education and Arts) programma van Save the Children. Dit programma gebruikt kunst om stress te verminderen en ingrijpende ervaringen te verwerken. Ook biedt het kinderen, jongeren en volwassen de kans om samen op een leuke, creatieve manier bezig te zijn.
De ruimte toont hun creativiteit. Muren zijn bedekt met posters waarop ze beschrijven wat deze ruimte en bijeenkomsten voor hen betekenen. Een van hen schrijft: “Ik hoop dat deze ruimte blijft bestaan. Zonder deze ruimte is er geen licht in het kamp.”
We ontmoeten ook een groep jongens, die deelnemen aan het programma 'Ik ondersteun mijn vrienden’. Dit is gebaseerd op de principes van Psychologische Eerste Hulp. Jongeren doen hierbij de kennis en vaardigheden op om vrienden die hulp nodig hebben bij te staan. Onder het mentoraat en de begeleiding van vertrouwde volwassenen. De jongens zijn hun gemeenschap aan het tekenen, hun sociale vangnet.
Zowel de meiden als jongens willen graag vertellen waar ze blij mee zijn en wat ze missen. We horen dat de ruimte waar ze komen belangrijk is. Ze kunnen er vrienden maken, ervaringen uitwisselen, nieuwe dingen leren, zichzelf zijn en even het leven in het kamp vergeten. Ze geven aan dat ze graag elke dag zouden willen komen, maar dat dit niet kan door de beperkte ruimte. En dat ze graag zoveel mogelijk willen leren, omdat ze zich zorgen maken over hun toekomst.
Na dit bezoek gaan er zoveel verhalen en indrukken door mijn hoofd. Het zorgt voor gemengde gevoelens. Enerzijds over de treurige situatie waarin deze jongeren zich bevinden en anderzijds over de hoopvolle en ontroerende verhalen die ze met ons deelden. Het kamp is geen goede plek om op te groeien en de noden zijn enorm. Des te belangrijker dat Save the Children er voor deze jongeren is. Zodat ze even de ellende achter zich kunnen laten en weer een moment kind kunnen zijn.
