Het is een van onze belangrijkste levensbehoeften: voeding. Gezónde voeding, benadrukt Annegré de Roos, senior expert voeding en voedselzekerheid bij Save the Children. “Honger en ondervoeding bestrijden gaat niet alleen over het geven van voedselhulp. In ons werk is het heel belangrijk dat we ook aandacht hebben voor de kwaliteit van het voedsel”.
Annegré houdt zich al sinds de jaren ‘90 met hart en ziel bezig met dit onderwerp. Tijdens haar studie Humane Voeding in Wageningen werd zij er al snel door gegrepen: “Het is zo verschrikkelijk interessant wat ons lichaam doet met voeding, wat de effecten zijn van wat we eten en de ziektes die het kan veroorzaken. Ik liep stage in Tanzania en werd daar geconfronteerd met kinderen die een groeiachterstand hadden door een jodiumtekort. Die kinderen bleven heel klein. Kinderen in de groei hebben de juiste, gezonde voeding nodig. En in veel delen van de wereld is dit niet het geval. Dit heeft me enorm gestimuleerd om hierin verder te gaan”.
13,7 miljoen kinderen in levensgevaar
Na haar studie werkte Annegré voor verschillende hulporganisaties en voor de Europese Commissie. Met inmiddels ruim 35 jaar werkervaring op zak weet zij als geen ander wat er speelt en waarom dit onderwerp zo hoog op de agenda staat van onze organisatie.
"Wereldwijd hebben 118 miljoen kinderen honger en meer dan 45 miljoen kinderen zijn acuut ondervoed. Hiervan zijn 13,7 miljoen kinderen in levensgevaar. Aantallen die elk jaar nog toenemen. Elke 15 seconden overlijdt ergens ter wereld een kind aan de gevolgen van honger”.
Cijfers die er niet om liegen. Wanneer spreken we eigenlijk over acute ondervoeding? Annegré legt uit: “Als kinderen een tijd lang onvoldoende voeding kriigen, dan spreek je over een acuut voedseltekort. Kinderen kunnen dan niet meer op een goede manier functioneren, hun immuunsysteem neemt af, ze worden sneller vatbaar voor ziektes, hebben veel minder energie en worden apathisch. Ze kunnen ook het voedsel dát ze krijgen niet meer goed opnemen, omdat hun darmen minder goed werken. Ook hun spierkracht neemt af. Als kinderen een te lange tijd eenzijdige voeding krijgen, raken zij chronisch ondervoed. Dit leidt dit tot achterstanden in hun lichamelijke groei en mentale ontwikkeling. De gevolgen van ondervoeding zijn vaak onomkeerbaar”.
Pindapasta
Het is dus belangrijk om op tijd in te grijpen: “Je kunt het dan redelijk snel oplossen, met eiwitrijk voedsel en soms ook medische ondersteuning, daar knappen kinderen al heel snel van op. Als Save the Children doen we dat met een effectief middel, Plumpy’Nut. Het is een eiwitrijke pindapasta, verrijkt met magere melkpoeder, vitamines en mineralen, en werkt goed bij kinderen met (ernstige) acute ondervoeding. Het wordt razendsnel door het lichaam opgenomen en zorgt ervoor dat een ondervoed kind binnen 4 weken is aangesterkt. Het voordeel is dat de zakjes twee jaar lang houdbaar zijn en zonder koeling vervoerd kunnen worden. Dat is belangrijk, omdat ondervoeding veel voorkomt in warme landen of in afgelegen of moeilijk bereikbare gebieden.”
Oorzaken
“De oorzaken van ondervoeding zijn legio: klimaatverandering, armoede, economische crises, natuurrampen en oorlogen. Honger wordt ook tijdens conflicten ingezet als wapen. “Dit gebeurt in Gaza en we zien welke vernietigende effecten het heeft”, zegt Annegré,
“50% van de bevolking in Gaza heeft honger. Dat is de helft van alle mensen. Ik heb dit niet eerder, op deze schaal, meegemaakt!”.
Maar ook landen als Soedan, Democratische Republiek Congo, Nigeria, gedeeltes van Mozambique, Zuid-Soedan, Somalië en Jemen hebben te maken met grote hongersnoden, vanwege droogtes, armoede en conflicten. Maar ook ons handelsbeleid heeft hier invloed op. Hierdoor moeten boeren in ontwikkelingslanden concurreren met goedkopere, gesubsidieerde westerse producten.”
Veelzijdige hulp
De humanitaire hulp die Save the Children biedt is heel divers er zeker niet alleen gericht op het verlenen van noodhulp: “We zorgen ervoor dat kinderen en hun families toegang krijgen tot voedzaam eten én kennis over gezonde voeding. Dat is echt heel belangrijk: kinderen krijgen vaak onvoldoende gezonde voedingsstoffen binnen. Ook zie je dat obesitas toeneemt in ontwikkelingslanden. Daarnaast ondersteunen we moeders bij de borstvoeding en leren we gemeenschappen hoe ze zelfredzamer kunnen zijn bij hun voedselvoorziening. We geven voorlichting, maar ondersteunen ook boeren en gemeenschappen door het verstrekken van zaden voor het verbouwen van groenten en gewassen, veevoer of zelfs vee om een veestapel weer op te bouwen. Hiermee kunnen ze zelf werken aan een betere voedselzekerheid”.
Cash
Soms ligt de oplossing in het verstrekken van cash geld: “Ongeveer een tiende van ons budget wordt op die manier besteed. Hiermee stimuleer je de lokale economie en geef je mensen autonomie terug: ze weten zelf vaak het beste wat ze nodig hebben. Ook is het soms de enige manier om kinderen en hun families te ondersteunen, zoals nu in Gaza. Daar komen nu veel te weinig hulpgoederen binnen en de prijzen van voedsel zijn ontzettend hoog. Zo kunnen we zo toch veel gezinnen ondersteunen, hoewel dit natuurlijk alleen goed werkt op plekken waar de markt of winkels functioneren.”
Gezondheidsklinieken
Save the Children is in meer dan 100 landen aanwezig en heeft op veel plekken (mobiele) gezondsheidsklinieken. Deze zijn essentieel in onze humanitaire hulpverlening:
“In onze klinieken behandelen we kinderen die ondervoed zijn. Zij krijgen medische zorg, therapeutische voeding gebaseerd op een individueel behandelplan om hun gezondheid te herstellen. "
Onderzoek en lobby
En naast ons humanitaire werk, doen we ook veel onderzoek, lobby- en adviserend werk: We pleiten wereldwijd voor structurele oplossingen. We dringen bij overheden en beleidsmakers aan om de strijd tegen ondervoeding prioriteit te geven en te investeren in duurzame oplossingen. Want die voedselzekerheid, die is ontzettend belangrijk, maar daar is nog te weinig oog voor.
Stokpaardje
Save the Children verzamelt veel informatie om helder te krijgen wat families en gemeenschappen nodig hebben om gezond te kunnen eten. Hiervoor gebruiken we verschillende methodologieën en doen we ook zelf onderzoek, zoals bijvoorbeeld naar de ‘cost of the diet’. Hiermee brengen we in kaart wat de kosten zijn voor een gezond dieet voor mensen, in hun eigen specifieke leefomgeving. En wat mensen nodig hebben. Dan wil je ook weten: welk voedsel wordt lokaal geproduceerd, wat is er beschikbaar op de markt, hoe duur is het en wat levert dit aan gezonde voeding? Als mensen dit niet kunnen betalen, wat komen ze dan tekort? Volgens Annegré ligt hier de oplossing: “Door die voedselzekerheid aan te pakken, kunnen we ondervoeding ook aanpakken. Dat is echt mijn stokpaardje. Maar daar heeft de wereld nu nog te weinig oog voor. En dan moeten we niet alleen op nationaal niveau kijken, maar ook regionaal en zelfs op dorpsniveau. Bijna de helft van alle kinderen wereldwijd heeft geen toegang tot gezonde voeding en in lagelonenlanden ligt dit aantal zelfs nog hoger.
"Kinderen mogen het net zo goed hebben als ik!”
Of we honger ooit echt de wereld uitkrijgen? Nee, dat denkt Annegré niet: “In sommigen landen of gebieden, zoals in Soedan of in Gaza, lukt het maar ten dele, omdat we onvoldoende toegang hebben of omdat het te onveilig is. Maar ook zullen er altijd conflicten zijn en hebben veel landen nu te maken met de gevolgen van klimaatverandering. Maar er valt nog een hoop te verbeteren. In principe is er voldoende voedsel in de wereld, alleen is de verdeling oneerlijk.
Gelukkig kunnen we als Save the Children, samen met lokale partners, wel een verschil maken voor veel kinderen en hun families. In totaal hebben we met ons werk in drie jaar tijd 66 miljoen mensen bereikt. Dat motiveert mij op door te gaan en ik ben blij dat ik met mijn werk een steentje kan bijdragen om kinderen in een voedingsrijke omgeving te laten opgroeien. Kinderen mogen het net zo goed hebben als ik!
