Steeds meer meisjes in Nepal blijven tijdens hun menstruatie op school, dankzij gratis maandverbandautomaten die met steun van Save the Children zijn geplaatst op middelbare scholen. Dit initiatief heeft niet alleen de toegang tot menstruatieproducten verbeterd, maar draagt ook bij aan het doorbreken van menstruatietaboes én het bevorderen van gelijkheid in het onderwijs.
In 2022 gaf meer dan de helft van de door ons ondervraagde meisjes in Nepal aan dat ze altijd of soms school misten tijdens hun menstruatie. Zo’n 18% miste zelfs hun volledige menstruatieperiode. Een van de grootste zorgen was het gebrek aan veilige en discrete manieren om maandverband weg te gooien op school. Bijna één op de vijf scholen in Nepal heeft zelfs helemaal geen toiletvoorzieningen.
Daarom plaatsten wij in samenwerking met lokale partners maandverbandautomaten op 13 scholen, die door bijna 5.000 meisjes worden gebruikt. Met een persoonlijke smartcard kunnen zij in alle privacy maandverband verkrijgen via automaten in de damestoiletten.
"Het voelt niet meer ongemakkelijk om te vragen"
Voor Nirmala (14), een leerlinge uit groep 8 in de provincie Madhesh, betekende dit een wereld van verschil:
"Nu kan ik gemakkelijk maandverband uit de automaat halen wanneer ik het nodig heb. Het voelt niet meer zo ongemakkelijk om te vragen als voorheen."
Ook leerkrachten zien het verschil. Haar leraar, Niroj, vertelt:
"Voordat deze automaat er was, misten veel meisjes elke maand ongeveer vier dagen school. Nu hebben ze elke dag toegang tot maandverband. Het is een soort van normaal geworden.”
Menstruatieproducten, geproduceerd door vrouwen
Naast het plaatsen van automaten ondersteunen wij ook jonge vrouwelijke ondernemers die lokaal maandverband produceren. In het district Dailekh, provincie Karnali, zijn nu maandverbandfabrieken actief in 11 gemeenten. De producten zijn niet alleen goedkoper dan geïmporteerde alternatieven, maar zorgen ook voor werkgelegenheid voor vrouwen zonder eerder inkomen. Er worden zelfs trainingen gegeven om herbruikbaar maandverband thuis te maken, wat de toegang voor meisjes in afgelegen gebieden vergroot.
Een wereldwijd probleem
Nepal is geen uitzondering. Wereldwijd mist naar schatting 15% van de meisjes school tijdens hun menstruatie. Slechts één op de drie scholen beschikt over afvalbakken voor menstruatieafval en slechts 40% biedt voorlichting over menstruatiehygiëne. Maar liefst 500 miljoen meisjes en vrouwen wereldwijd hebben geen toegang tot menstruatieproducten en hygiënische voorzieningen.
In Nepal proberen meisjes actief het hardnekkige stigma rond menstruatie te doorbreken. Ondanks een verbod komt de praktijk van Chhaupadi – waarbij menstruerende vrouwen worden verbannen naar onveilige hutjes – nog steeds voor. Ook de hoge kosten van maandverband blijven een barrière. Met een prijs van ongeveer 2 dollar per pakje is het voor veel families een flinke uitgave. Er gaan dan ook steeds meer stemmen op om de omzetbelasting op deze essentiële producten af te schaffen.
“Menstruatieproducten zijn een basisrecht”
Tara Chetty, directeur van Save the Children in Nepal, roept op tot blijvende verandering:
"Wanneer scholen geen goede toiletten, wasfaciliteiten en veilige afvalbakken voor maandverband hebben, worden meisjes gedwongen te kiezen tussen hun waardigheid en hun opleiding. Geen enkel meisje zou lessen moeten missen vanwege haar menstruatie. Toegang tot menstruatieproducten is een basisrecht en geen enkel meisje mag worden belast of gestraft voor iets dat zo natuurlijk is als ongesteld zijn."
Save the Children werkt al sinds 1976 in Nepal en zet zich in voor de bescherming van kinderrechten en gelijke toegang tot onderwijs. Met projecten als deze streven we ernaar om barrières voor meisjes weg te nemen en hen de kans te geven hun volledige potentieel te bereiken.
