Ieder kind heeft recht op een veilige plek om op te groeien, te leren en te dromen. Deze beloftes staan centraal in het internationale kinderrechtenverdrag. Dit document is het belangrijkste instrument dat we hebben om de wereld voor kinderen te verbeteren. Het zorgt ervoor dat we kinderen niet langer als 'bezit' zien, maar als mensen met eigen rechten. Bij Save the Children strijden we elke dag om de afspraken uit dit verdrag van de Verenigde Naties overal ter wereld werkelijkheid te maken.
Het ontstaan van het kinderrechtenverdrag
Het lijkt nu logisch dat kinderen speciale rechten hebben, maar dat was lang niet het geval. Onze oprichtster, Eglantyne Jebb, schreef al in 1923 de eerste verklaring voor de rechten van het kind. Toch duurde het nog tientallen jaren voordat er een officieel, wereldwijd verdrag kwam. Landen vonden het lastig om afspraken te maken over de grens tussen de macht van de overheid en de privacy van het gezin. Pas in 1989 nam de VN het definitieve kinderrechtenverdrag aan.
Van 54 artikelen naar wereldwijde impact
Het verdrag bestaat uit 54 artikelen die samen een stevig schild voor het kind vormen. De structuur is heel helder: de eerste 41 artikelen beschrijven de rechten zelf. Denk bijvoorbeeld aan het recht op onderwijs, goede gezondheidszorg en bescherming tegen geweld. De overige artikelen gaan over de uitvoering: hoe moeten landen controleren of ze de regels naleven? Deze aanpak heeft een grote impact, omdat het overheden dwingt om echt resultaat te boeken voor kinderen.
De plichten van de staat en ouders
Soms denken mensen dat de afspraken in dit document de rol van ouders kleiner maken. Dit is niet waar. Het verdrag is een afspraak tussen de staat en haar burgers. De overheid heeft de plicht om ervoor te zorgen dat ouders hun rol als opvoeder goed kunnen uitvoeren. Denk aan hulp voor gezinnen zodat kinderen veilig thuis kunnen opgroeien. Wij geloven in samenwerking: we staan naast families om de beste omgeving voor elk kind te maken.
Een wereldwijd succes met één grote uitzondering
Het verdrag is het meest geaccepteerde mensenrechtenverdrag in de geschiedenis. Bijna elk land ter wereld heeft de afspraken ondertekend. Er is alleen één opvallende uitzondering: de Verenigde Staten.
Dit komt doordat het verdrag uit twee stappen bestaat. Eerst zet een land een handtekening om te laten zien dat ze het plan steunen. Dat hebben de VS al in 1995 gedaan. Maar de tweede stap is de belangrijkste: de ratificatie. Dit betekent dat een land de regels officieel opneemt in hun eigen wetten.
De politiek in de VS heeft dit nog steeds niet gedaan. Zij zijn bang dat internationale regels boven de eigen Amerikaanse wetten komen te staan, bijvoorbeeld op het gebied van opvoeding door ouders. Ondanks dat doet de VS op veel gebieden wel mee, maar de officiële handtekening onder het volledige verdrag ontbreekt nog steeds.
Als de VS als 196e partij wel zou toetreden, zou het verdrag overal ter wereld geldig zijn. Dit zou een krachtig signaal zijn om de rechten van het kind wereldwijd nog beter te beschermen.
Wat gebeurt er als een land zich niet aan de afspraken houdt?
Afspraken werken alleen als er gevolgen zijn wanneer iemand ze niet nakomt. Als een land de rechten van kinderen schendt, zijn er verschillende maatregelen mogelijk. Landen moeten regelmatig verslag uitbrengen aan een speciaal VN-comité, dat daarna adviezen geeft. Ook diplomatieke druk vanuit andere landen helpt.
In Nederland houdt de Kinderombudsman de regering scherp. Wij laten als onafhankelijke organisatie altijd de stem van het kind horen, zodat overheden het kinderrechtenverdrag overal serieus nemen.
Het kinderrechtenverdrag biedt elk kind een belofte op papier, maar in crisissituaties staat die belofte onder druk. Denk aan de verwoestende oorlogen in de bezette Palestijnse gebieden, Oekraïne en Soedan, of de impact van natuurrampen in landen als Afghanistan.
Wij laten kinderen nooit in de steek en werken elke dag om deze rechten te beschermen. Met jouw steun geven we kinderen een gezonde start en de kans om te leren. Help jij mee om van deze afspraken een tastbare toekomst te maken?
